Nola kalkulatzen da kaleratze-kalte ordaina Espainian
Enpresa batek lan-kontratu bat azkentzen duenean, Langileen Estatutuak (2/2015 Legegintzako Errege Dekretua) arautzen ditu, batetik, hori egiteko arrazoiak eta, bestetik, kaleratze motaren arabera langileari dagokion kalte-ordaina. ET 49.1.c artikuluak langilearen eskubidea aitortzen du, kontratua bere borondatetik kanpoko arrazoiengatik azkentzen denean kalte-ordaina jasotzeko, eta ET 52, 53 eta 56 artikuluek finkatzen dituzte zenbateko zehatzak, kausa objektiboengatiko kaleratzea edo bidegabetzat jotako diziplina- kaleratzea izan.
Kaleratze objektiboa edo egokia: urteko 20 egun
Kausa objektiboengatiko kaleratzeak (ET 52 art.) enpresari kontratua azkentzeko aukera ematen dio arrazoi ekonomiko, tekniko, antolakuntza edo ekoizpenagatik, langilearen ezintasun gainbegiratuagatik, aldaketa teknikoetara egokitu ezinagatik edo hutsegiteengatik, besteak beste legeak zehaztutako kasuen artean. Enpresak forma-baldintzak betetzen baditu (idatzizko jakinarazpena, kalte-ordaina eskura jartzea eta 15 eguneko aurreabisua), kaleratzea egokitzat jotzen da eta gutxieneko legezko kalte-ordaina zerbitzu-urteko 20 eguneko soldata da, urtebete baino gutxiagoko epeak hilabeteka prorrateatuta, gehienez 12 hilabeteko mugarekin. Egokitzat jotako diziplina-kaleratzeak (ET 54 art.), aldiz, ez du kalte-ordainerako eskubiderik sortzen, legeak ulertzen baitu langileak larriki hautsi dituela bere betebeharrak.
Kaleratze bidegabea: urteko 33 egun
Kaleratzeak legezko baldintzak betetzen ez dituenean, edo enpresak ez badu alegatutako arrazoia frogatzen, lan-arloko epaitegi batek (edo enpresak berak, bidegabekotasuna onartuz) bidegabetzat jo dezake (ET 56 art.). Kasu horretan, kalte-ordaina zerbitzu-urteko 33 eguneko soldatara igotzen da, halaber hilabeteka prorrateatuta, 24 hilabeteko mugarekin. Kaleratze bidegabearen aurrean, enpresak langilea berrhartzea (izapide-soldatak ordainduz) edo kalte-ordaina ordaintzea aukera dezake; praktikan, kasurik gehienak kalte-ordaina ordainduz konpontzen dira.
2012 baino lehenagoko kontratuentzako trantsizio-erregimena
2012ko lan-erreformak (3/2012 Errege Lege Dekretua) kaleratze bidegabearen kalte-ordaina 45 egunetik 33 egunera murriztu zuen urteko, eta gehieneko muga 42tik 24 hilabetera. Enpresa berean urte asko zeramatzatenei atzeraeraginez kalte ez egiteko, legeak trantsizio-erregimen bat ezarri zuen, gaur egun oraindik indarrean dagoena: zure kontratua 2012ko otsailaren 12a baino lehenagokoa bada, kalte-ordaina bi zatitan kalkulatzen da: 45 egun urteko, data horretara arte lan egindako denboragatik, eta 33 egun urteko, ondoren lan egindako denboragatik. Emaitza osoak ezin ditu 24 hilabete gainditu, salbu eta 2012 baino lehenagoko zatiaren kalkuluak (45 egun/urtean) berak zenbateko hori gainditzen badu; kasu horretan zenbateko hori bihurtzen da muga, inoiz 42 hilabete gainditu gabe. Kalkulagailu honek automatikoki aplikatzen du erregimen hau, 2012/02/12 baino lehenagoko hasiera-data bat detektatzen duenean.
Zergapetzea: kalte-ordainak PFEZ ordaintzen du?
Legez nahitaezkoa den kalte-ordainaren zatia (kaleratze motaren arabera dagokion gutxieneko zenbatekoa) PFEZetik salbuetsita dago, gehienez 180.000 euroko mugarekin, PFEZaren Legearen 7.e) artikulua aplikatuz. Enpresak legez nahitaezkoa dena baino kalte-ordain handiagoa ordaintzen badu (adibidez, adostasunezko akordio batengatik edo baja pizgarridun plan batengatik), gutxieneko legalaren gaineko soberakinak —eta, edonola ere, 180.000 €tik gorako edozein zenbatekok— lan-errendimendu gisa ordaintzen du eta atxikipenaren mende dago. Likidazioaren gainerako kontzeptuek (soldata pendientea, gozatu gabeko oporrak, prorrateatutako aparteko pagak) normaltasunez ordaintzen dute soldata gisa.
Zer egin kaleratzearekin ados ez bazaude?
Zure kaleratzea bidegabea edo deuseza dela uste baduzu, erreklamatzeko epea kaleratzearen jakinarazpenetik 20 egun baliodunekoa da. Lehen urratsa, normalean, zure autonomia-erkidegoko dagokion erakundearen aurreko adiskidetze-txartela izaten da; akordiorik ez badago, Lan-arloko Epaitegian demanda aurkez daiteke. Epe hau oso laburra da eta ezin da luzatu ezjakintasunagatik, beraz komeni da ahalik eta lasterren jardutea eta, ahal denean, gizarte-graduatu edo lan-abokatu baten aholkularitzarekin.
Hitzarmen kolektiboa: legezko gutxienekoak ez dira sabaia
Langileen Estatutuak markatzen dituen urteko 20 eta 33 eguneko soldatak legezko gutxienekoak dira, ez zenbateko itxiak. Sektoreko edo enpresako hitzarmen kolektibo askok zenbateko hauek hobetzen dituzte, edo kalte-ordain gehigarriak gehitzen dituzte kaleratze kolektiboaren (ERE) edo langilearen erretiro-adinarekin lotutako kausa objektiboengatiko azkentzearen kasuan. Edozein zenbateko onartu aurretik —kalkulagailu honek eskaintzen duena barne— komeni da aplikagarri den hitzarmen kolektiboa aztertzea, Estatuko Aldizkari Ofizialean edo Lan Ministerioaren webgunean eskuragarri dagoena, hemen deskribatutakoak baino baldintza hobeagoak ezar ditzakeelako.
Kaleratzearen, likidazioaren eta langabezia-prestazioaren arteko aldea
Komeni da lanpostu bat galtzean nahasten diren hiru kontzeptu ez nahastea. Kaleratze- kalte ordainak kontratuaren azkentzea konpentsatzen du eta kaleratze motaren araberakoa da, artikulu honetan azaldu den bezala. Likidazioak, aldiz, enpresak zor dizkizun zenbatekoen likidazioa da, azkentzearen arrazoia edozein dela ere: lan egindako eta ordaindu gabeko egunen soldata, sortu eta gozatu gabeko oporrak, eta nominan prorrateatuta ez badaude, aparteko pagen zati proportzionala. Azkenik, langabezia- prestazioa SEPEren prestazio publikoa da, enpresatik at, eta azken sei urteetako zure kotizazioen araberakoa da. Hiru kalkulu independente dira, elkarrekin, kaleratze baten ondoren zenbat sartuko duzun benetan zehazten dutenak.